متکلف به نغمه در قرآن

سعدی-قطعه شماره 114
متکلف به نغمه در قرآن
حق بیازرد و خلق را بربود
آن یکی خسر آن دگر باشد
مایه وقتی زیان و وقتی سود
ناخوشآواز اگر دراز کشد
نه خداوند خلق از او خشنود
معنی بیتهای شعر
متکلف به نغمه در قرآن / حق بیازرد و خلق را بربود
کسی که در خواندن قرآن تصنع و تکلف به خرج دهد، خدا را میآزارد و مردم را از خود میراند.
آن یکی خسر آن دگر باشد / مایه وقتی زیان و وقتی سود
چیزی که برای یک نفر زیان و خسارت است، ممکن است برای دیگری سود و سرمایه باشد؛ زیرا یک امر گاهی زیانآور و گاهی سودمند است.
ناخوشآواز اگر دراز کشد / نه خداوند خلق از او خشنود
اگر کسی با صدای ناخوشایند و ناپسند، سخن یا آواز خود را طولانی کند، نه خداوند و نه مردم از او خشنود نخواهند بود.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر نکوهش تکلف، خودنمایی و افراط در امور دینی و هنری است؛ سعدی میگوید حتی تلاوت قرآن اگر با آواز ناخوش و تصنع همراه شود، به جای خشنودی خداوند، موجب آزردگی حق و رنجش مردم میگردد. بنابراین ارزش هر کار به اخلاص، تناسب و خوشایندی آن است و چیزی که در حد اعتدال سودمند است، اگر از اندازه بگذرد، زیانآور خواهد شد.



