خواست تا عیبم کند پرورده ی بیگانگان

سعدی-قطعه شماره 35
خواست تا عیبم کند پرورده ی بیگانگان
لاغری بر من گرفت آن کز گدایی فربه است
گرچه درویشم بحمدالله مخنّث نیستم
شیر اگر مفلوج باشد همچنان از سگ به است
مقدمه و فضای کلی
این قطعه با زبانی طنزآمیز و گزنده، به نکوهش عیبجویی و داوریهای نادرست اجتماعی میپردازد. سعدی در فضایی سرشار از کنایه و تقابل، ارزش انسان را نه در ظاهر و توانگری، بلکه در آزادگی و شرافت او میداند. تشبیه نهاییِ شیر ناتوان به سگ، بر برتری ذاتیِ کرامت بر توان ظاهری تأکید میکند.
معنی بیتهای شعر
خواست تا عیبم کند پرورده ی بیگانگان / لاغری بر من گرفت آن کز گدایی فربه است
او خواست مرا سرزنش کند که بیگانگان مرا پروردهاند؛ اما خودش مرا به لاغری نکوهش کرد، در حالی که بر اثر گدایی و طمعورزی فربه شده است.
گرچه درویشم بحمدالله مخنّث نیستم / شیر اگر مفلوج باشد همچنان از سگ به است
هرچند فقیر و تهیدستم، خدا را شکر که بیغیرت و ناتوان نیستم؛ زیرا حتی اگر شیر ناتوان و زمینگیر باشد، باز هم از سگ بهتر است.



