یاران کجاوه غم ندارند

سعدی-قطعه شماره 240
یاران کجاوه غم ندارند
از منقطعان کاروانی
ای ماه محفّه سر فرود آر
تا حال پیادگان بدانی
معنی بیتهای شعر
یاران کجاوه غم ندارند / از منقطعان کاروانی
یارانِ سوار بر کجاوه و همراهان کاروان، از حال و رنج کسانی که از کاروان جا ماندهاند و جدا افتادهاند، غمی ندارند.
ای ماه محفّه سر فرود آر / تا حال پیادگان بدانی
ای ماهِ سوار بر کجاوه، اندکی فرود بیا و خود را همسطح پیادگان کن تا از حال و سختی آنان آگاه شوی.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه بیخبری و بیدردیِ توانگران و آسودهحالان را در برابر رنج درماندگان و واماندگان کاروان نکوهش میکند. یارانِ کجاوه، چون خود در آسایشاند، غمِ کسانی را که از کاروان بازماندهاند احساس نمیکنند. شاعر با خطاب به «ماه محفّه» از او میخواهد از جایگاه بلند خود فرود آید و حال پیادگان را دریابد. پیام شعر، دعوت به همدلی، فروتنی و شناخت رنج انسانهایی است که از نعمت و آسایش محروم ماندهاند.
واژگان دشوار
- کجاوه: هودج یا محملی که بر پشت شتر میگذارند و مسافران را در آن مینشانند.
- منقطعان: واماندگان و بازماندگان.
- کاروان: گروهی از مسافران یا بازرگانان که با هم سفر میکنند.
- محفّه: محمل یا تخت روانی که آن را بر دوش میبردند.
- فرود آر: پایین بیاور؛ فروتن شو.
- پیادگان: کسانی که پیادهاند و سوار مرکب نیستند.



