فریاد پیرزن که برآید ز سوز دل

سعدی-قطعه شماره 143
فریاد پیرزن که برآید ز سوز دل
کیفر برد ز حمله ی مردان کارزار
همت هزار بار از آن سختتر زند
ضربت که شیر شرزه و شمشیر آبدار
معنی بیتهای شعر
فریاد پیرزن که برآید ز سوز دل / کیفر برد ز حمله ی مردان کارزار
فریاد و نالهٔ پیرزنی که از سوز دل برآید، از حملهٔ مردان جنگاور سختتر کیفر و اثر دارد.
همت هزار بار از آن سختتر زند / ضربت که شیر شرزه و شمشیر آبدار
همت و ارادهٔ او هزار بار سختتر و اثرگذارتر از ضربهٔ شیر درنده و شمشیر برنده است.
تفسیر کلی
این قطعه نشان میدهد که فریاد برخاسته از دلِ سوخته و رنجدیده، نیرویی فراتر از قدرت ظاهری جنگاوران دارد. سعدی تأکید میکند که آه و دادخواهی پیرزن میتواند کیفر و پیامدی سخت برای ستمگران در پی داشته باشد. همت و ارادهٔ انسانی، حتی در وجودی ناتوان و سالخورده، گاه هزار بار برندهتر از حملهٔ شیر و ضربت شمشیر است. پیام اصلی شعر برتری نیروی حقطلبی و مظلومیت بر زور و خشونت است.



