چون دل ز هوای دوست نتوان پرداخت

سعدی-رباعی شماره 4
چون دل ز هوای دوست نتوان پرداخت
درمانش تحمل است و سر پیش انداخت
یا ترک گل لعل همی باید گفت
یا با الم خار همی باید ساخت
معنی بیتهای شعر
چون دل ز هوای دوست نتوان پرداخت / درمانش تحمل است و سر پیش انداخت
وقتی نمیتوان دل را از عشق و هوای دوست رها کرد، درمان این عشق، شکیبایی و فروتنی و سر فرود آوردن در برابر معشوق است.
یا ترک گل لعل همی باید گفت / یا با الم خار همی باید ساخت
یا باید از گل سرخ و لب سرخ یار دل برید، یا رنج و درد خارهای راه عشق را تحمل کرد.
تفسیر کلی
این رباعی بیانگر ناتوانی دل عاشق از رهایی یافتن از عشق یار است. سعدی تحمل و فروتنی را درمان این دلبستگی میداند و نشان میدهد که عاشق باید در برابر خواست معشوق سر تسلیم فرود آورد. انسان نمیتواند همزمان از زیبایی و شیرینی عشق بهرهمند شود و از رنجها و دشواریهای آن بگریزد. بنابراین یا باید از گل سرخ و لب لعل محبوب دست کشید، یا خارهای درد و فراق را نیز با شکیبایی پذیرفت.



