تدبیر صواب از دل خوش باید جست

سعدی-رباعی شماره 12
تدبیر صواب از دل خوش باید جست
سرمایه ی عافیت کفاف است نخست
شمشیر قوی نیاید از بازوی سست
یعنی ز دل شکسته تدبیر درست
معنی بیتهای شعر
تدبیر صواب از دل خوش باید جست / سرمایه ی عافیت کفاف است نخست
برای یافتن تدبیر درست باید از دلی شاد و آرام بهره گرفت؛ نخستین سرمایهٔ سلامت و آسایش، قناعت و بسندهکردن به اندازهٔ نیاز است.
شمشیر قوی نیاید از بازوی سست / یعنی ز دل شکسته تدبیر درست
از بازوی ناتوان شمشیر نیرومند برنمیآید؛ یعنی از دل شکسته و پریشان نیز تدبیر درست و استوار حاصل نمیشود.
تفسیر کلی
این رباعی بر آن است که اندیشه و تصمیم درست از دل آرام و خوشحال سرچشمه میگیرد. سعدی قناعت و کفایت را نخستین سرمایهٔ آسودگی و سلامت زندگی میداند. همانگونه که بازوی ناتوان توان بهکارگیری شمشیر نیرومند را ندارد، دل شکسته نیز نمیتواند تدبیری استوار ارائه دهد. بنابراین، برخورداری از آرامش درونی و توان روحی، پایهٔ خردورزی و کامیابی در امور است.



