گر زحمت مردمان این کوی از ماست

سعدی-رباعی شماره 13
گر زحمت مردمان این کوی از ماست
یا جرم ترش بودن آن روی از ماست
فردا متغیّر شود آن روی چو شیر
ما نیز برون شویم چون موی از ماست
معنی بیتهای شعر
گر زحمت مردمان این کوی از ماست / یا جرم ترش بودن آن روی از ماست
اگر آزار و رنجش مردم این کوی از سوی ماست، یا اگر گناه ترشرویی و ناخوشایند بودن چهرهٔ او از ماست، باید آن را بپذیریم.
فردا متغیّر شود آن روی چو شیر / ما نیز برون شویم چون موی از ماست
فردا که چهرهٔ او مانند شیر تغییر کند و خشمگین شود، ما نیز مانند مویی که از ماست بیرون میآید، از آنجا خارج خواهیم شد.
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی با لحنی فروتنانه، مسئولیت آزردگی و ناخشنودی مردم را بر عهده میگیرد و میگوید اگر چهره آنان در برابر ما ترش شده، شاید از رفتار خود ماست. تعبیر «روی چون شیر» نشاندهنده دگرگونی حال و بازگشت خشم یا ناخشنودی به رضایت است. در مصراع پایانی، بیرون آمدن «موی از ماست» کنایهای از رهایی کامل و بیدردسر از این موقعیت دشوار است. در مجموع، شعر بر پذیرش خطا، پرهیز از ستیزهجویی و امید به رفع کدورتها تأکید دارد.



