آن رفته که بود دل بدو مشغولم

سعدی-رباعی شماره 140
آن رفته که بود دل بدو مشغولم
وافکنده به شمشیر جفا مقتولم
بازآمد و آن رونق پارینش نیست
خط خویشتن آورد که من مغرولم
معنی بیتهای شعر
آن رفته که بود دل بدو مشغولم / وافکنده به شمشیر جفا مقتولم
آن کسی که دلم به او مشغول بود، رفته است و مرا با شمشیر ستم و بیمهری کشته و آزرده است.
بازآمد و آن رونق پارینش نیست / خط خویشتن آورد که من مغرولم
بازگشته است، اما دیگر شکوه و حال گذشته را ندارد؛ خودش نامهای آورده و نوشته است که من فریبخوردهام.
تفسیر کلی
شاعر از معشوقی سخن میگوید که زمانی همه دل و جان او را به خود مشغول کرده بود، اما سرانجام با جفای خویش او را بهکلی از پای درآورد. بازگشت معشوق پس از این رنج، دیگر شکوه و جاذبه گذشته را ندارد و خاطره زخمهای پیشین مانع بازگشت عشق سابق میشود. آوردن «خط خویشتن» نشان میدهد که معشوق میکوشد هویت و حال خود را به شاعر بازبشناساند، اما این بازشناسی نیز بر تلخی و بیگانگی میان آن دو میافزاید. رباعی در مجموع تصویری از دگرگونی عشق، بیاعتباری زیبایی و دشواری ترمیم دل پس از جفای معشوق ارائه میکند.



