تا یک سر مویی از تو هستی باقی ست

سعدی-رباعی شماره 32
تا یک سر مویی از تو هستی باقی ست
اندیشه ی کار بتپرستی باقی ست
گفتی بت پندار شکستم رستم
آن بت که ز پندار شکستی باقی ست
معنی بیتهای شعر
تا یک سر مویی از تو هستی باقی ست / اندیشه ی کار بتپرستی باقی ست
تا زمانی که اندکی از وجود تو باقی است، اندیشه و قصد بتپرستی نیز همچنان باقی خواهد ماند.
گفتی بت پندار شکستم رستم / آن بت که ز پندار شکستی باقی ست
گفتی بتِ خیال و پندار را شکسته و از آن رهایی یافتهای؛ اما همان بتی که در پندارت شکستی، هنوز در وجودت باقی است.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی هشدار میدهد که تا ذرهای از خودبینی و هستیِ نفسانی در انسان باقی است، ریشههای بتپرستی همچنان پابرجاست. بت حقیقی در اینجا نمادی از پندار، غرور و دلبستگیهای درونی انسان است، نه صرفاً پیکرهای بیرونی. گوینده میپندارد که این بت را شکسته و از آن رسته است، اما همین پندارِ رهایی نشان میدهد که هنوز گرفتار همان بت است. بنابراین، رهایی واقعی زمانی رخ میدهد که انسان حتی از تصورِ پیروزی و پاکیِ خویش نیز عبور کند.



