دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود

خیام-رباعی شماره 78
دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
غم خوردن بیهوده نمیدارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنیها همه بود
معنی بیتهای شعر
دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود / غم خوردن بیهوده نمیدارد سود
دهقانِ سرنوشت، انسانهای بسیاری مانند ما را کاشته و درو کرده است؛ پس غصه خوردن برای امور بیهوده سودی ندارد.
پر کن قدح می به کفم درنه زود / تا باز خورم که بودنیها همه بود
جام شراب را پر کن و زود به دستم بده تا دوباره بنوشم؛ زیرا هرچه قرار بوده روی دهد، روی داده است.
تفسیر کلی
خیام در این رباعی با بهرهگیری از تصویر دهقان، جهان و سرنوشت را همچون کشتزاری میبیند که قضا آن را میکارد و درو میکند. از دید او، اندوه خوردن برای رخدادهای گذشته یا آینده سودی ندارد، زیرا آنچه مقدر بوده، تحقق یافته است. دعوت به پر کردن جام می نمادی از بهرهبردن آگاهانه از لحظه حال و رهایی از نگرانیهای بیهوده است، نه صرفاً خوشگذرانی سطحی. مضمون اصلی شعر، پذیرش ناپایداری زندگی و تأکید بر ارزش زمان اکنون در برابر جبر و گذر حتمی روزگار است.



