در دهر هر آن که نیم نانی دارد

خیام-رباعی شماره 77
در دهر هر آن که نیم نانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوش جهانی دارد
معنی بیتهای شعر
در دهر هر آن که نیم نانی دارد / از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی / گو شاد بزی که خوش جهانی دارد
در این دنیا، هرکس به اندازهی نانِ مختصری داشته باشد، برای زندگی خود سرپناه و جایگاهی فراهم میکند. او نه خدمتگزار کسی است و نه کسی خدمتگزار او؛ پس شاد زندگی کن، زیرا چنین انسانی جهان و زندگی خوشی دارد.
تفسیر کلی
این رباعی بر ارزش قناعت و بینیازی در زندگی تأکید میکند و نشان میدهد که داشتن روزی اندک و سرپناهی ساده میتواند انسان را از وابستگی به دیگران بینیاز سازد. شاعر خوشبختی را نه در خدمتگزاری یا فرمانروایی بر مردم، بلکه در آزادگی و استقلال میبیند. پیام شعر این است که انسانِ قانع، حتی با امکاناتی محدود، میتواند زندگی آرام و دلپذیری داشته باشد. ازاینرو، خیام خواننده را به شاد زیستن و بهرهبردن از داشتههای ساده و موجود دعوت میکند.



