ای دل تو به اسرار معما نرسی


خیام-رباعی شماره 161
ای دل تو به اسرار معما نرسی
در نکته ی زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کآنجا که بهشت است رسی یا نرسی
معنی بیتهای شعر
ای دل تو به اسرار معما نرسی
در نکته ی زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کآنجا که بهشت است رسی یا نرسی
ای دل، تو هرگز به رازهای پیچیده و اسرار هستی پی نخواهی برد و به نکتههای دقیق و باریکِ دانایان زیرک دست نخواهی یافت. پس در این دنیا با شراب سرخ و لعلگون، شادی و بهشت خود را بساز؛ زیرا در جهان دیگر، معلوم نیست به بهشت برسی یا نرسی.
تفسیر کلی
شاعر خطاب به دل میگوید که انسان با عقل و اندیشه محدود خود نمیتواند به همه اسرار هستی و رازهای نهفته در جهان دست یابد. حتی نکتهسنجی و دانایی نیز همیشه راهی به حقیقت نهایی نمیگشاید و بسیاری از معماها فراتر از توان ادراک آدمی هستند. ازاینرو، خیام انسان را به بهرهبردن از شادیهای ناب و لذتهای مشروع زندگی، که در شعر با نماد «می لعل» و «بهشت» بیان شده، دعوت میکند. پیام پایانی رباعی این است که درباره جهان پس از مرگ یقین نداریم، پس باید فرصت کوتاه زندگی حاضر را قدر بدانیم.



