ای آنکه نتیجه ی چهار و هفتی


خیام-رباعی شماره 160
ای آنکه نتیجه ی چهار و هفتی
وز هفت و چهار دائم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
معنی بیتهای شعر
ای آنکه نتیجهی چهار و هفتی
وز هفت و چهار دائم اندر تفتی
ای انسانی که حاصلِ آمیزش چهار عنصر و هفت سیارهای و پیوسته از تأثیر آنها در آشوب و جنبوجوشی.
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
شراب بنوش و از زندگی بهره ببر؛ زیرا بارها به تو گفتهام که وقتی رفتی، دیگر بازگشتی برایت وجود ندارد.
تفسیر کلی
خیام در این رباعی انسان را حاصل پیوند نیروهای جهان، یعنی چهار عنصر و هفت فلک، میداند که همواره در کشاکش و بیقراری آنها گرفتار است. او با یادآوری ناپایداری زندگی، مخاطب را به بهرهبردن از لحظهٔ حال و شادمانی پیش از پایان عمر دعوت میکند. تعبیر «باز آمدنت نیست» تأکیدی بر یگانگی فرصت زندگی و بازگشتناپذیری مرگ است. بنابراین، مضمون اصلی شعر گذرایی جهان، بیاعتباری آرزوهای دور و ضرورت قدرشناسی از اکنون است.



