در دهر چو آوازِ گلِ تازه دهند

خیام-رباعی شماره 76
در دهر چو آوازِ گلِ تازه دهند
فرمای بتا که می به اندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
معنی بیتهای شعر
در دهر چو آوازِ گلِ تازه دهند
فرمای بتا که می به اندازه دهند
هرگاه در جهان مژده و آوازهٔ آمدن گلهای تازه را بدهند، بگو ای ساقیِ زیبارو، به اندازهٔ کافی شراب بیاور.
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
از سخنِ حوریان و کاخهای بهشتی و از بهشت و دوزخ آسوده باش و خود را درگیر آنها نکن؛ زیرا همهٔ اینها تنها افسانه و آوازهای بیش نیستند.
تفسیر کلی
این رباعی بر بهرهگیری سنجیده از فرصتهای زندگی و شادیهای زودگذر آن تأکید میکند. خیام با اشاره به شکفتن گل و نوشیدن می، انسان را به لذت بردن از اکنون، در حد اعتدال، فرا میخواند. او در برابر وعدههای مربوط به حور، بهشت و دوزخ موضعی تردیدآمیز دارد و آنها را سخنانی دور از تجربه مستقیم انسان میداند. در مجموع، شعر دعوتی است به رهایی از دلمشغولیهای انتزاعی و توجه به زندگی حاضر و واقعی.



