می لعل مذاب است و صراحی کان است

خیام-رباعی شماره 46
می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
معنی بیتهای شعر
می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
می مانند یاقوتی گداخته و صراحی همچون معدن و سرچشمهی آن است؛ پیاله پیکر و جسم انسان است و شراب درون آن، روح و جان اوست.
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
آن جام بلورینی که از شراب درخشان و خندان به نظر میرسد، در حقیقت اشکی است که خون دل و رنجهای پنهان انسان را در خود نهفته دارد.
پیام و مفهوم اصلی
این رباعی با بهرهگیری از تصویر می، صراحی و جام، به پیوند و تضاد میان ظاهر و باطن زندگی اشاره میکند؛ جسم همچون پیالهای است که جان در آن جای دارد و شادی و خندهٔ ظاهری، مانند جام بلورینِ خندان، در حقیقت اشکی آمیخته با خون دل و رنجهای پنهان انسان است. پیام اصلی شعر، تأمل در حقیقت زندگی و ناپایداری شادیهای ظاهری و آشکار کردن اندوه نهفته در پسِ جلوههای فریبندهٔ آن است.
نتیجهگیری
خیام در این رباعی، شادی و زیبایی ظاهری زندگی را پوششی برای اندوه و خوندل پنهان انسان میداند.



