بنگر ز صبا دامن گل چاک شده


خیام-رباعی شماره 154
بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه ی گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
معنی بیتهای شعر
بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
ببین که بر اثر وزش نسیم صبا، دامن گل شکافته و باز شده است و بلبل از دیدن زیبایی گل شاد و سرمست گشته است.
در سایهٔ گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
در کنار گل بنشین و از زیبایی آن بهره ببر؛ زیرا این گل بهزودی پژمرده میشود و گلبرگهایش بر خاک میریزد، و ما نیز سرانجام به خاک تبدیل خواهیم شد.
تفسیر کلی
این رباعی با تصویرهایی از نسیم، گل و بلبل، شکوه و شادی زودگذر بهار و زندگی را به نمایش میگذارد. شاعر انسان را دعوت میکند تا در لحظهٔ حال از زیبایی و لذت زندگی بهره ببرد و فرصت را از دست ندهد. در پس این شادمانی، یادآوری تلخِ گذر زمان و نابودی نهفته است؛ زیرا گل دیر نمیپاید و سرانجام هم گل و هم انسان به خاک بازمیگردند. پیام اصلی شعر، غنیمت شمردن عمر و بهرهگیری خردمندانه از زیباییهای ناپایدار دنیاست.



