تا زهره و مه در آسمان گشت پدید

خیام-رباعی شماره 73
تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز میفروشان کایشان
به زانکه فروشند چه خواهند خرید
معنی بیتهای شعر
تا زهره و مه در آسمان گشت پدید / بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
از زمانی که زهره و ماه در آسمان پدیدار شدهاند، هیچکس چیزی بهتر از شراب ناب ندیده است.
من در عجبم ز میفروشان کایشان / به زانکه فروشند چه خواهند خرید
از شرابفروشان در شگفتم که چگونه میتوانند چیزی بهتر از آنچه میفروشند بخرند.
تفسیر کلی
این رباعی با ستایش می ناب، خوشی و بهرهبردن از لحظه حال را در برابر ناپایداری و گذر عمر مطرح میکند. خیام از زمانی سخن میگوید که آسمان و ستارگان پدیدار شدهاند و در سراسر هستی، چیزی را برتر از شراب ناب نیافته است؛ شرابی که نماد شادی، رهایی و تجربه مستقیم زندگی است. در پایان، با لحنی طنزآمیز و اندیشمندانه، از میفروشان میپرسد که وقتی بهترین کالای خود را میفروشند، در برابر آن چه چیزی به دست میآورند. این پرسش، بیارزشی سود مادی را در برابر ارزش لذت و حقیقت زندگی برجسته میسازد.
نتیجهگیری
خیام در این رباعی، می ناب را برترین لذت زندگی میداند و با شگفتی از میفروشانی میپرسد که چرا چنین گوهر ارزشمندی را در برابر چیزهایی کمارزش معاوضه میکنند.



