تا راه قلندری نپویی نشود

خیام-رباعی شماره 72
تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره به خون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود
معنی بیتهای شعر
تا راه قلندری نپویی نشود / رخساره به خون دل نشویی نشود
تا راه آزادگی و درویشی را در پیش نگیری و چهرهات را با خونِ دل نشویی، به حقیقت و کمال دست نمییابی.
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان / آزاد به ترک خود نگویی نشود
تا زمانی که چون عاشقانِ دلسوخته، دل در گروی عشق ننهاده و آزادانه از خود و خودخواهیات نگذری، این شور و سودا به نتیجه نمیرسد.
تفسیر کلی
این رباعی بر ضرورت پیمودن راه آزادگی و وارستگی برای رسیدن به حقیقت تأکید میکند. شاعر میگوید تا انسان رنج عشق و سوز دل را تجربه نکند، به صفای درون و دگرگونی روحی دست نمییابد. اندیشهپردازی و خیالپردازیِ صرف، بدون سوختن در آتش عشق و دلکندن از خویشتن، سودی ندارد. رهایی حقیقی زمانی حاصل میشود که آدمی از خودخواهی و تعلقات شخصی بگذرد و همچون دلسوختگان، خویش را به حق بسپارد.
نتیجهگیری
این رباعی میگوید رسیدن به آزادگی و سلوک حقیقی بدون تحمل رنج، دلسوختگی و رها کردن تعلقات نفسانی ممکن نیست.



