تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد

خیام-رباعی شماره 71
تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمه ی زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فرو خواهی شد
معنی بیتهای شعر
تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمه ی زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فرو خواهی شد
تا کی میخواهی اسیر ظاهر و جلوههای دنیوی باشی و در پی هر چیز زشت و نیک بروی؟ حتی اگر مانند چشمهٔ زمزم یا آب حیات باشی، سرانجام در دل خاک دفن خواهی شد.
تفسیر کلی
این رباعی انسان را از دلبستگی افراطی به ظواهر، رنگوبو و داوریهای سطحی درباره زشتی و زیبایی برحذر میدارد. خیام یادآوری میکند که جستوجوی بیپایان لذتها و امور دنیوی، سرانجام انسان را از حقیقت زندگی دور میکند. حتی اگر آدمی سرچشمهای پاک و جاودانه مانند زمزم یا آب حیات باشد، مرگ و بازگشت به خاک سرنوشت محتوم اوست. بنابراین، شعر بر ناپایداری دنیا، همسانی فرجام انسانها و ضرورت رهایی از تعلقات فریبنده تأکید دارد.
نتیجهگیری
این رباعی با یادآوری فناپذیری انسان، دلبستگی به ظواهر و نیکوبدیهای گذرا را بیارزش میشمارد و بر ناپایداری زندگی و فرجام خاکی آدمی تأکید میکند.



