افلاک که جز غم نفزایند دگر


خیام-رباعی شماره 101
افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه میکشیم نایند دگر
معنی بیتهای شعر
افلاک که جز غم نفزایند دگر / ننهند به جا تا نربایند دگر
آسمان و روزگار جز اندوه چیزی بر انسان نمیافزایند و هیچکس را در این جهان باقی نمیگذارند؛ سرانجام همه را از میان میبرند.
ناآمدگان اگر بدانند که ما / از دهر چه میکشیم نایند دگر
اگر کسانی که هنوز به دنیا نیامدهاند بدانند ما از روزگار چه رنجها و سختیهایی میکشیم، هرگز به این جهان نمیآیند.
تفسیر کلی
این رباعی نگاهی بدبینانه و اندوهبار به جهان و گردش افلاک دارد و آن را سرچشمهای جز افزونی رنج و غم نمیداند. خیام با اشاره به ناپایداری دنیا، میگوید هرچه جهان میبخشد، سرانجام بازمیستاند و چیزی را برای انسان باقی نمیگذارد. در بیت پایانی، او آرزو میکند آیندگان اگر از درد و رنج زندگی آگاه بودند، هرگز قدم به این جهان نمیگذاشتند. پیام کلی شعر، بیان بیاعتباری دنیا، رنجآلود بودن زندگی و نگاه پرسشگر خیام به راز آفرینش است.



