هر راز که اندر دل دانا باشد

خیام-رباعی شماره 91
هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفته تر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد دُر
آن قطره که راز دل دریا باشد
معنی بیتهای شعر
هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفته تر ز عنقا باشد
هر رازی که در دل انسان دانا باشد، باید از سیمرغ نیز پنهانتر و پوشیدهتر بماند.
کاندر صدف از نهفتگی گردد دُر
آن قطره که راز دل دریا باشد
زیرا مروارید به سبب پنهان ماندن در صدف پدید میآید؛ آن قطرهای که راز دل دریا را در خود دارد.
تفسیر کلی
این رباعی بر ارزش رازپوشی و پنهان داشتن اندیشههای عمیق تأکید میکند. خیام راز دل دانا را به عنقا، پرندهای افسانهای و دستنیافتنی، تشبیه میکند تا بر دور بودن آن از دسترس همگان تأکید شود. همانگونه که گوهر در صدف و در دل پوشیدگی شکل میگیرد، رازهای ارزشمند نیز در نهان ماندن پرورده و گرانبها میشوند. دریا نیز نمادی از ژرفای اندیشه است و قطرهای که راز آن را در خود دارد، به سبب همین ژرفا ارزشمند میشود.



