ای دل غم این جهان فرسوده مخور


خیام-رباعی شماره 102
ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نه ای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
معنی بیتهای شعر
ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نهای، غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش، غم بوده و نابوده مخور
ای دل، از غم این جهانِ فرسوده اندوهگین مباش و غصههای بیهوده نخور. آنچه بوده، گذشته است و آنچه هنوز نیست، پدید نیامده است؛ پس شاد باش و نه برای گذشته غم بخور و نه برای آیندهای که هنوز نیامده است.
تفسیر کلی
این رباعی انسان را از غصه خوردن برای جهانی فرسوده و اندوههای بیهوده برحذر میدارد. خیام با اشاره به گذشتنِ گذشته و پدیدار نبودنِ آینده، ناپایداری و بیاعتباری زمان را یادآور میشود. از دیدگاه او، دلبستن به آنچه دیگر وجود ندارد یا هنوز نیامده، جز افزایش رنج و پریشانی نتیجهای ندارد. بنابراین، شاعر انسان را به شاد زیستن و بهره بردن از لحظهٔ اکنون دعوت میکند.



