یاران موافق همه از دست شدند

خیام-رباعی شماره 95
یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
معنی بیتهای شعر
یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
همهٔ دوستان همدل و همراه از میان رفتند و یکییکی در برابر مرگ سر فرود آوردند.
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
ما و آنان در مجلس زندگی از یک شراب نوشیدیم؛ اما آنان که یکی دو جام پیشتر از ما نوشیده بودند، زودتر مستِ مرگ شدند و از دنیا رفتند.
تفسیر کلی
این رباعی با لحنی اندوهناک از گذر شتابان عمر و نابودی تدریجی یاران سخن میگوید. خیام مرگ را چون سرنوشتی گریزناپذیر میبیند که دوستان را یکییکی به زانو درمیآورد و از جمع زندگان جدا میکند. تصویر «یک شراب» نماد بهرهمندی مشترک انسانها از زندگی است، اما هرکس به اندازهای زودتر یا دیرتر مستِ مرگ و نیستی میشود. شعر در عین سوگمندی، بر ناپایداری جهان و کوتاهی فرصت زندگی تأکید دارد.



