در دایره ی سپهر ناپیدا غور


خیام-رباعی شماره 106
در دایره ی سپهر ناپیدا غور
جامی ست که جمله را چشانند به دور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
معنی بیتهای شعر
در دایره ی سپهر ناپیدا غور / جامی ست که جمله را چشانند به دور / نوبت چو به دور تو رسد آه مکن / می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
در گردش پنهان و ناشناختهٔ آسمان، جامی وجود دارد که آن را به نوبت به همه میچشانند. پس هنگامی که نوبت به تو رسید، آه و ناله نکن؛ با شادی و دلخوشی شراب بنوش، زیرا این نوبترسیدن، رسم گردش روزگار است، نه ستم و بیعدالتی.
تفسیر کلی
این رباعی جهان را به چرخهای گردان و ناپیدا تشبیه میکند که در آن جام زندگی به نوبت میان همه انسانها میگردد. خیام با یادآوری ناپایداری و اجتنابناپذیری مرگ، انسان را از اندوه و اعتراض بیهوده در برابر تقدیر برحذر میدارد. دعوت به نوشیدن با شادمانی، نمادی از بهرهگرفتن از لحظه حال و قدرشناسی از فرصت کوتاه زندگی است. در نگاه شاعر، رسیدن نوبت هرکس نتیجه ستم یا بیعدالتی نیست، بلکه بخشی از نظم گریزناپذیر گردش روزگار است.
نتیجهگیری
این رباعی بر ناپایداری روزگار و گردش نوبت زندگی تأکید دارد و انسان را به پذیرش سرنوشت و بهرهبردن شادمانه از لحظههای حال فرامیخواند.



