از جمله ی رفتگان این راه دراز


خیام-رباعی شماره 111
از جمله ی رفتگان این راه دراز
باز آمده کیست تا به ما گوید باز
پس بر سر این دو راهه ی آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمیآیی باز
معنی بیتهای شعر
از جملهٔ رفتگان این راه دراز / بازآمده کیست تا به ما گوید باز
از میان کسانی که این راه طولانیِ زندگی را پیموده و از دنیا رفتهاند، چه کسی بازگشته است تا دوباره برای ما از آن جهان خبر بیاورد؟
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز / تا هیچ نمانی که نمیآیی باز
پس در این دوراهیِ خواستهها و نیازها، چنان زندگی کن که وقتی رفتی، افسوس نخوری و بدانی که دیگر به این جهان بازنخواهی گشت.
تفسیر کلی
خیام در این رباعی با اشاره به راز مرگ و بیخبری از سرنوشت پس از آن، انسان را به تأمل در کوتاهی و ناپایداری زندگی فرامیخواند. هیچیک از رفتگان از راه بازنگشتهاند تا حقیقت جهان پس از مرگ را برای زندگان بازگو کنند. ازاینرو، آدمی در دوراهی آز و نیاز، میان خواستههای مادی و ضرورتهای زندگی، سرگردان و بیپناه است. پیام نهایی شعر آن است که فرصت زندگی را نباید از دست داد، زیرا بازگشتی برای جبران و آزمودن دوباره وجود ندارد.
نتیجهگیری
این رباعی با یادآوری بازنگشتن رفتگان، بر ناپایداری زندگی و ضرورت بهرهگیری آگاهانه از فرصت اکنون تأکید میکند.



