وقت سحر است خیز ای طرفه پسر


خیام-رباعی شماره 110
وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر باده ی لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
معنی بیتهای شعر
وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر باده ی لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
اکنون هنگام سحر است؛ ای جوانِ نیکو و شگفت، برخیز و جام بلورین را از شراب سرخ و گرانبها پر کن؛ زیرا این لحظهی کوتاه و امانتگونه در این جهانِ فناپذیر را اگر از دست بدهی، بعدها بسیار در جستوجویش خواهی بود، اما دیگر آن را نخواهی یافت.
تفسیر کلی
شاعر در سپیدهدم، جوان را به برخاستن و پر کردن جام از شراب سرخ فرامیخواند و او را به بهرهگیری از لحظه حاضر دعوت میکند. «یک دم عاریت» بودن زندگی در «کنج فنا» نشان میدهد که عمر انسان کوتاه و ناپایدار است. از نگاه خیام، فرصت شادی و زیستن اگر از دست برود، در آینده دوباره به دست نخواهد آمد. این رباعی با تأکید بر گذر زمان و مرگ، لذتجویی و قدرشناسی از لحظه اکنون را در برابر حسرت فردا قرار میدهد.
نتیجهگیری
شاعر با یادآوری کوتاهی و ناپایداری زندگی، انسان را به بهرهگیری از فرصت اکنون و شادمانی پیش از فرارسیدن نیستی دعوت میکند.



