پیری دیدم به خانه ی خمّاری


خیام-رباعی شماره 167
پیری دیدم به خانه ی خمّاری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری
معنی بیتهای شعر
پیری دیدم به خانهی خمّاری / گفتم نکنی ز رفتگان اخباری / گفتا می خور که همچو ما بسیاری / رفتند و خبر باز نیامد باری
پیری را در میخانه دیدم و از او پرسیدم: آیا از کسانی که از این جهان رفتهاند خبری نداری؟ گفت: شراب بنوش؛ زیرا بسیاری مانند ما رفتند و هرگز خبری از آنان بازنگشت.
تفسیر کلی
خیام در این رباعی با تصویر پیری در خانهٔ خمّاری، گذر شتابان عمر و خاموشی رازآلود مرگ را یادآور میشود. گوینده از پیر میخواهد خبری از رفتگان بیاورد، اما پاسخ او نشان میدهد که مردگان چنان از جهان رفتهاند که هیچ خبری از آنان بازنگشته است. توصیهٔ «می خور» بیش از آنکه دعوتی ساده به بادهنوشی باشد، تأکیدی بر غنیمت شمردن لحظهٔ حاضر و بیاعتباری وعدههای آینده است. فضای شعر آمیزهای از حیرت، اندوه و عصیان در برابر ناپایداری زندگی و راز ناگشودهٔ مرگ است.



