آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی


خیام-رباعی شماره 157
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی
معنی بیتهای شعر
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی / معذوری اگر در طلبش میکوشی
اگر برای بهدستآوردن آن مقدار از دنیا که صرف خوردن و پوشیدن میکنی تلاش کنی، عذر تو پذیرفتنی است.
باقی همه رایگان نیرزد هشدار / تا عمر گرانبها بدان نفروشی
اما جز نیازهای ضروری زندگی، چیزهای دیگر ارزش آن را ندارد که عمر گرانبهای خود را برای بهدستآوردنشان صرف کنی؛ پس مراقب باش عمرت را در این راه از دست ندهی.
تفسیر کلی
این رباعی بر ارزش نیازهای واقعی و بیاعتباری زیادهخواهیهای دنیوی تأکید میکند. خیام کوشش برای بهدستآوردن خوراک و پوشاک را طبیعی و پذیرفتنی میداند، اما دلبستگی به اموال و لذتهای افزون بر نیاز را بیهوده میشمارد. هشدار اصلی شعر آن است که انسان نباید عمر گرانبهای خود را در راه چیزهایی صرف کند که ارزش پایدار و حقیقی ندارند. بنابراین، پیام رباعی دعوت به قناعت، هوشیاری و بهرهگیری خردمندانه از فرصت کوتاه زندگی است.



