یک جرعه می کهن ز ملکی نو به


خیام-رباعی شماره 156
یک جرعه می کهن ز ملکی نو به
وز هرچه نه می طریق بیرون شو به
در دست به از تخت فریدون صد بار
خشتِ سرِ خم ز مُلک کیخسرو به
معنی بیتهای شعر
یک جرعه می کهن ز ملکی نو به / وز هرچه نه می طریق بیرون شو به
یک جرعه شراب کهنه از پادشاهی تازه بهتر است؛ پس از هر چیزی که شراب نیست، دست بردار و از آن دوری کن.
در دست به از تخت فریدون صد بار / خشتِ سرِ خم ز مُلک کیخسرو به
داشتن یک خشتِ سرِ خمِ شراب، صد بار بهتر از داشتن تخت فریدون است؛ و یک خشتِ سرِ خم از تمام پادشاهی کیخسرو ارزشمندتر است.
تفسیر کلی
خیام در این رباعی، لذت ناب و بیپیرایهٔ یک جرعه میِ کهن را از شکوه و داراییِ پادشاهان بزرگ ارزشمندتر میداند. او با مقایسهٔ آن جرعه با تخت فریدون و ملک کیخسرو، ناپایداری قدرت و بیاعتباری جلوههای دنیوی را یادآور میشود. دعوت به بیرون شدن از هر راهی جز راه می، نمادی از رهایی از تعلقات و پیچیدگیهای فریبندهٔ جهان است. در نگاه شاعر، بهرهمندی از شادیِ ساده و لحظهٔ حاضر، بر آرزوی فرمانروایی و گردآوردن ثروت برتری دارد.



