هر کجا دردمندی از سر شوق

سعدی-قطعه شماره 94
هر کجا دردمندی از سر شوق
گوش بر ناله ی حمام کند
چارپایی برآورد آواز
وآن تلذّذ بر او حرام کند
حیف باشد صفیر بلبل را
که زفیر خر ازدحام کند
کاش بلبل خموش بنشستی
تا خر آواز خود تمام کند
مقدمه و فضای کلی
این قطعه با زبانی طنزآمیز، از لذت شنیدن نغمهای دلنشین و دخالت صدای ناهنجار در آن سخن میگوید. سعدی در فضایی ساده و تمثیلی، ناسازگاری ذوق لطیف با آواز ناخوشایند را به تصویر میکشد. طنز شعر، در تقابل میان شوق و تلذذ آدمی و آواز چارپایی نمایان میشود.
معنی بیتهای شعر
هر کجا دردمندی از سر شوق / گوش بر ناله ی حمام کند
هرگاه دردمندی از روی شوق و علاقه به آواز قورباغه گوش بسپارد، از شنیدن آن لذت میبرد.
چارپایی برآورد آواز / وآن تلذّذ بر او حرام کند
اما اگر چهارپایی مانند خر آواز سر دهد، آن لذت و خوشی را از او میگیرد.
حیف باشد صفیر بلبل را / که زفیر خر ازدحام کند
حیف است که آواز خوش بلبل در میان بانگ و عرعر خر گم و آشفته شود.
کاش بلبل خموش بنشستی / تا خر آواز خود تمام کند
ای کاش بلبل خاموش میماند تا خر آواز خود را به پایان برساند و آواز خوش بلبل با صدای ناهنجار او درنیامیزد.



