مرا گر صاحب دیوان اعلی

سعدی-قطعه شماره 213
مرا گر صاحب دیوان اعلی
چرا گوید به خدمت مینیایی
چو میدانم قصور پایه ی خویش
خلاف عقل باشد خودنمایی
بای فضیلة أسعی الیکم
و کل الصیّد فی جوف الفراء
مقدمه و فضای کلی
این قطعه از سعدی بر فروتنی و آگاهی انسان از جایگاه خویش تأکید دارد. شاعر در برابر صاحبمنصبان، خودنمایی و ادعای بیجا را خلاف عقل میداند و قصور پایهٔ خویش را با صراحت میپذیرد. فضای شعر، اخلاقی و پندآموز است و مخاطب را به طلب فضیلت و پرهیز از غرور فرامیخواند.
معنی بیتهای شعر
مرا گر صاحب دیوان اعلی / چرا گوید به خدمت مینیایی
اگر صاحب دیوان اعلی از من بپرسد که چرا به خدمت نمیآیی، چنین پاسخ میدهم:
چو میدانم قصور پایه ی خویش / خلاف عقل باشد خودنمایی
چون از پستی و کوتاهی مقام خود آگاهم، خودنمایی و اظهار وجود کردن برخلاف عقل است.
بای فضیلة أسعی الیکم / و کل الصیّد فی جوف الفراء
با چه فضیلتی نزد شما بیایم و کوشش کنم، در حالی که همهٔ شکارها در شکم گورخر جای گرفته است؛ یعنی همهٔ فضیلتها و کمالات نزد شما جمع است.



