آن کس که خطای خویش بیند که رواست

سعدی-رباعی شماره 15
آن کس که خطای خویش بیند که رواست
تقریر مکن صواب نزدش که خطاست
آن روی نمایدش که در طینت اوست
آیینه ی کج جمال ننماید راست
معنی بیتهای شعر
آن کس که خطای خویش بیند که رواست / تقریر مکن صواب نزدش که خطاست
کسی که خطای خود را درست و روا میپندارد، هرگز سخن درست و صواب را نزد او بیان مکن؛ زیرا آن را خطا خواهد دانست.
آن روی نمایدش که در طینت اوست / آیینه ی کج جمال ننماید راست
آدمی همان چیزی را میبیند که در سرشت و نهاد اوست؛ چنانکه آینهٔ کج، چهرهٔ زیبا را راست و درست نشان نمیدهد.
تفسیر کلی
این رباعی بر اهمیت خودآگاهی و پذیرش خطا تأکید میکند و میگوید کسی که کردار نادرست خود را درست میپندارد، سخن حق و صواب را نیز خطا میشمارد. انسان جهان و حقیقت را مطابق سرشت و نگرش درونی خویش میبیند، نه الزاماً آنگونه که واقعاً هست. سعدی با تشبیه دل و ذهن آدمی به آینه نشان میدهد که آینهٔ کج، چهرهای راست و درست بازنمیتاباند. بنابراین برای شناخت حقیقت، نخست باید از خودفریبی و داوری نادرست دربارهٔ خویشتن رهایی یافت.



