از جمله ی بندگان منش بنده ترم

سعدی-رباعی شماره 136
از جمله ی بندگان منش بنده ترم
وز چشم خداوندیش افکنده ترم
با این همه دل برنتوان داشت که دوست
چندانکه مرا بیش کشد زنده ترم
معنی بیتهای شعر
از جمله ی بندگان منش بنده ترم / وز چشم خداوندیش افکنده ترم
من در میان بندگان، از همه بندهتر و فرمانبردارترم و در نظر خداوند، از همه افتادهتر و بیمقدارتر به شمار میآیم.
با این همه دل برنتوان داشت که دوست / چندانکه مرا بیش کشد زنده ترم
با وجود همه اینها، نمیتوان از دوست دل برید؛ زیرا هرچه بیشتر مرا رنج دهد و بیازارد، وابستگی و عشق من به او بیشتر میشود و زندهتر میمانم.
تفسیر کلی
گوینده خود را در برابر معشوق، فروتنترین و کمارزشترین بنده میداند و باور دارد که از چشم او افتاده است. بااینحال، عشق و دلبستگی چنان در وجودش ریشه دارد که نمیتواند دل از دوست برکند. حتی رنج و بیمهری معشوق نیز برای او نشانهای از پیوند و زندگی است. در نگاه عاشقانهٔ سعدی، هرچه معشوق بیشتر او را بیازارد، شور عشق و احساس زندهبودن در او افزونتر میشود.



