چون زهره ی شیران بدرد ناله ی کوس

سعدی-رباعی شماره 120
چون زهره ی شیران بدرد ناله ی کوس
بر باد مده جان گرامی به فسوس
با آن که خصومت نتوان کرد بساز
دستی که به دندان نتوان برد ببوس
معنی بیتهای شعر
چون زهره ی شیران بدرد ناله ی کوس / بر باد مده جان گرامی به فسوس
هنگامی که صدای کوس چنان هراسانگیز است که دل شیران را میشکافد، جان گرانبهای خود را بیهوده به خطر نینداز.
با آن که خصومت نتوان کرد بساز / دستی که به دندان نتوان برد ببوس
با کسی که توان دشمنی و ستیز با او را نداری، سازش کن و مدارا پیشه ساز؛ دستی را که نمیتوانی گاز بگیری، ببوس.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی با تصویر نالهٔ کوس و زهرهدریدن شیران، فضای هراس و قدرت را به نمایش میگذارد. او انسان را اندرز میدهد که جان گرانبهای خود را بیهوده در راه لجاجت و ستیز از دست ندهد. در برابر کسی که توان مقابله با او وجود ندارد، مدارا و سازگاری را خردمندانهتر از دشمنی میداند. مصراع پایانی نیز با زبانی کنایی، پذیرش واقعیت قدرت و فروتنی در برابر ناتوانی را توصیه میکند.



