چون نیست ز هر چه هست جز باد به دست

خیام-رباعی شماره 29
چون نیست ز هر چه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
معنی بیتهای شعر
چون نیست ز هر چه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
از هرچه در جهان وجود دارد، جز باد و هیچ به دست انسان نمیماند؛ و هرچه هست، سرانجام گرفتار کاستی و نابودی میشود. چنان بنگر که هرچه در عالم هست، نیست و نابودشدنی است، و هرچه نیست، گویی در عالم وجود دارد.
تفسیر کلی
این رباعی بر ناپایداری و بیاعتباری همه موجودات و دستاوردهای جهان تأکید میکند. خیام یادآور میشود که از هرچه در عالم هست، سرانجام چیزی جز باد و نیستی به دست انسان نمیماند و هر موجودی در معرض نقصان و شکست است. در نگاه او، مرز میان هستی و نیستی چنان ناپایدار است که آنچه هست، گویی نیست و آنچه نیست، در ذهن انسان همچون هستی جلوه میکند. پیام شعر دعوت به رهایی از دلبستگیهای فریبنده و تأمل در گذرا بودن زندگی و جهان است.



