این کهنه رباط را که عالم نام است

خیام-رباعی شماره 17
این کهنه رباط را که عالم نام است
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمیست که وامانده ی صد جمشید است
قصریست که تکیه گاه صد بهرام است
معنی بیتهای شعر
این کهنه رباط را که عالم نام است
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمیست که واماندهٔ صد جمشید است
قصریست که تکیهگاه صد بهرام است
این جهان، مانند کاروانسرایی کهنه و گذراست؛ جایگاهی که صبح و شام، همچون اسبی ابلق، در آن رفتوآمد و آرام میگیرند. این جهان بزم و کاخی است که صدها پادشاه بزرگی چون جمشید و بهرام در آن آمده و گذشتهاند و سرانجام چیزی جز نامی از آنان باقی نمانده است.
تفسیر کلی
خیام جهان را به رباطی کهنه و ناپایدار تشبیه میکند؛ جایی که آدمیان همچون مسافران در آن اقامت کوتاهی دارند. آمدوشد «صبح و شام» نمادی از گذر پیوسته زمان و بیثباتی زندگی است. این جهان با شکوه ظاهری خود، یادگار قدرت پادشاهان بزرگی چون جمشید و بهرام است، اما حتی آنان نیز در برابر گذر زمان ماندگار نماندهاند. رباعی با یادآوری زوال قدرت و شکوه، انسان را به تأمل در ناپایداری دنیا و کوتاهی فرصت زندگی فرامیخواند.



