گر شاخ بقا ز بیخ بختت رست است

خیام-رباعی شماره 40
گر شاخ بقا ز بیخ بختت رست است
ور بر تن تو عمر لباسی چست است
در خیمه ی تن که سایبانی ست تو را
هان تکیه مکن که چارمیخش سست است
معنی بیتهای شعر
گر شاخ بقا ز بیخ بختت رست است
ور بر تن تو عمر لباسی چست است
در خیمهی تن که سایبانیست تو را
هان تکیه مکن که چارمیخش سست است
اگر از ریشهی بخت و اقبال تو شاخهای از جاودانگی روییده باشد و اگر جامهی عمر بر اندامت بهخوبی و استواری نشسته باشد، باز هم بر خیمهی تن، که تنها سایبانی موقت برای توست، تکیه مکن؛ زیرا چهار میخ و پایهی آن سست و ناپایدار است.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی این رباعی ناپایداری بخت، عمر و کالبد انسان است؛ خیام هشدار میدهد که هرچند زندگی و اقبال ظاهراً استوار و پابرجا به نظر برسند، خیمهٔ تن و پایههای آن سست و گذرا هستند، پس نباید به دوام دنیا و ماندگاری جسم دل بست و باید ناپایداری زندگی را آگاهانه پذیرفت.
نتیجهگیری
خیام ناپایداری عمر و سستی پایههای زندگی را یادآور میشود و انسان را از دلبستن به بقا و اطمینانِ بیجا به دنیا برحذر میدارد.



