این کوزه که آبخواره ی مزدوری ست

خیام-رباعی شماره 16
این کوزه که آبخواره ی مزدوری ست
از دیده ی شاهیست و دل دستوری ست
هر کاسه ی می که بر کفِ مخموری ست
از عارض مستی و لب مستوری ست
معنی بیتهای شعر
این کوزه که آبخواره ی مزدوری ست
از دیده ی شاهیست و دل دستوری ست
این کوزه که اکنون ظرف آبِ یک کارگر و مزدبگیر است، روزگاری از خاکِ چشمِ پادشاهی و دلِ وزیری ساخته شده است.
هر کاسه ی می که بر کفِ مخموری ست
از عارض مستی و لب مستوری ست
هر پیالهٔ شرابی که در دستِ مستی قرار دارد، از خاکِ رخسارِ مردی مست و لبِ زیبارویی پوشیدهرو ساخته شده است.
تفسیر کلی
خیام در این رباعی با تصویر کوزه و کاسهٔ می، ناپایداری زندگی و یکسانی سرنوشت انسانها پس از مرگ را یادآور میشود. کوزهای که زمانی از آنِ شاه یا وزیر بوده، اکنون وسیلهای ساده برای نوشیدن آبِ مزدوران است و این دگرگونی، بیاعتباری قدرت و شکوه دنیوی را نشان میدهد. همچنین کاسهٔ می از چهره و لب انسانهایی ساخته شده که روزگاری در جهان زیسته و سرمست بودهاند؛ پس هر جام، نشانی از فنا و گذر عمر را در خود دارد. لحن شعر آمیزهای از تأمل فلسفی، طنز تلخ و دعوت به قدرشناسی از لحظهٔ اکنون است.



