امروز تو را دسترس فردا نیست

خیام-رباعی شماره 10
امروز تو را دسترس فردا نیست
و اندیشه ی فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
معنی بیتهای شعر
امروز تو را دسترس فردا نیست / و اندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
امروز فرصت و اختیارِ فردا را نداری و فکر کردن و دلمشغول بودن به آینده، جز خیال و اندیشهای بیهوده نیست.
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست / کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
اگرچه دلت گرفتار عشق و شور نیست، این لحظه را از دست مده؛ زیرا برای باقیماندهٔ عمر نمیتوان ارزش و بهایی معین کرد.
تفسیر کلی
این رباعی بر ناپایداری زمان و بیخبری انسان از آینده تأکید میکند و او را به غنیمت شمردن لحظه اکنون فرامیخواند. خیام اندیشه درباره فردا را، هنگامی که جز خیال و سودا نیست، بیهوده میداند. از نگاه شاعر، نباید فرصت کوتاه زندگی را به سبب غفلت یا بیمیلی از دست داد. پایان شعر نیز ارزش ناشناخته و جبرانناپذیر باقیمانده عمر را یادآور میشود.



