گر کان فضائلی وگر دریایی

سعدی-رباعی شماره 176
گر کان فضائلی وگر دریایی
بیراحت خلق باد میپیمایی
ور با همه عیبها کریم آسایی
عیبت هنر است و زشتی ات زیبایی
معنی بیتهای شعر
گر کان فضائلی وگر دریایی / بیراحت خلق باد میپیمایی
اگر معدن فضایل یا همچون دریا پهناور و بخشنده باشی، اما بدون آسایش و سودرسانی به مردم زندگی کنی، ارزش چندانی نداری.
ور با همه عیبها کریم آسایی / عیبت هنر است و زشتی ات زیبایی
و اگر با وجود همه عیبها، بزرگوار و بخشنده باشی، همان عیبهایت هنر به شمار میآید و زشتیات نیز زیبایی جلوه میکند.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی میگوید که برخورداری از فضیلت و بزرگی، بدون سود رساندن به مردم، ارزشی کامل ندارد و انسان را مانند باد سرگردان میکند. معیار اصلی کمال، کریمخویی و بخشندگی است؛ چنانکه حتی همراهی عیبها با بزرگواری، از زشتی آنها میکاهد. در نگاه شاعر، اخلاق نیکو میتواند عیبهای ظاهری و رفتاری را به هنر تبدیل کند و ناپسندی را زیبا جلوه دهد. بنابراین، ارزش واقعی انسان نه تنها در تواناییها و فضایل فردی، بلکه در کرامت و نفعی است که به دیگران میرساند.



