گیرم که به فتوای خردمندی و رای

سعدی-رباعی شماره 177
گیرم که به فتوای خردمندی و رای
از دایره ی عقل برون ننهم پای
با میل که طبع میکند چتوان کرد
عیب ست که در من آفریده ست خدای
معنی بیتهای شعر
گیرم که به فتوای خردمندی و رای / از دایره ی عقل برون ننهم پای
فرض کنیم به حکم خرد و اندیشه، از حدود عقل و خرد پا فراتر نگذارم.
با میل که طبع میکند چتوان کرد / عیب ست که در من آفریده ست خدای
با گرایش و میلی که طبیعت در من پدید آورده است، چه میتوان کرد؟ این میل و عیب را خداوند در سرشت من آفریده است.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی کشمکش میان عقل و میلهای درونی انسان را بیان میکند. شاعر میگوید حتی اگر با راهنمایی خرد و دوراندیشی از حدود عقل فراتر نرود، باز هم نمیتواند در برابر کششهای طبیعی طبع خویش کاملاً ایستادگی کند. او این ناتوانی را نه صرفاً گناهی عمدی، بلکه عیبی میداند که در سرشت انسان نهاده شده است. بنابراین، شعر بر پیچیدگی طبیعت آدمی و دشواری سازگار کردن فرمان عقل با خواهش دل تأکید دارد.



