نخست اندیشه کن آنگاه گفتار

سعدی-مثنوی شماره 6
نخست اندیشه کن آنگاه گفتار
که نامحکم بود بیاصل دیوار
چو بد کردی مشو ایمن ز بدگوی
که بد را کس نخواهد گفت نیکوی
معنی بیتهای شعر
نخست اندیشه کن آنگاه گفتار / که نامحکم بود بیاصل دیوار
پیش از سخن گفتن، نخست فکر کن؛ زیرا سخنی که پایه و اساس نداشته باشد، مانند دیواری سست و بیبنیاد است.
چو بد کردی مشو ایمن ز بدگوی / که بد را کس نخواهد گفت نیکوی
اگر کار بدی انجام دادی، از بدگویی مردم در امان مباش؛ زیرا هیچکس کار زشت را خوب و پسندیده جلوه نمیدهد.
تفسیر کلی
سعدی در این ابیات بر ضرورت سنجیدهگویی و استواری سخن تأکید میکند و میگوید انسان باید پیش از سخن گفتن بیندیشد، زیرا گفتار نسنجیده مانند دیواری بیپایه، سست و بیاعتبار است. او همچنین هشدار میدهد که آدمی نباید پس از انجام کار ناپسند، از پیامدهای آن در امان بپندارد. رفتار بد سرانجام آشکار میشود و دیگران نیز آن را به نیکی تعبیر نخواهند کرد. پیام کلی شعر، دعوت به خردورزی، مسئولیتپذیری و پرهیز از کردار و گفتار نادرست است.



