بیهنر را دیدنِ صاحب هنر

سعدی-قطعه شماره 234
بیهنر را دیدنِ صاحب هنر
نیش بر جان میزند چون کژدمی
هر که نامردم بود عذرش بنه
گر به چشمش درنیاید مردمی
راست میخواهی به چشم خارپشت
خار پشتی خوشتر است از قاقمی
معنی بیتهای شعر
بیهنر را دیدنِ صاحب هنر / نیش بر جان میزند چون کژدمی
دیدن انسانِ بیهنر از سوی صاحب هنر، چنان دردناک و آزاردهنده است که گویی نیش عقرب بر جان او زدهاند.
هر که نامردم بود عذرش بنه / گر به چشمش درنیاید مردمی
هرکس جوانمرد و انساندوست نیست، او را معذور بدار؛ زیرا ممکن است ارزشهای انسانی و جوانمردی در نظرش جلوهای نداشته باشد.
راست میخواهی به چشم خارپشت / خار پشتی خوشتر است از قاقمی
اگر حقیقت را بخواهی، برای خارپشت، خارهای خودش از پوست نرم و گرانبهای قاقم خوشایندتر است؛ هرکس داشته و سرشت خود را بیشتر میپسندد.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر نکوهش بیهنری و نامردمی و بیان این حقیقت است که انسان بیهنر از دیدن صاحب هنر رنج میبرد و آن را همچون نیش کژدم تحملناپذیر مییابد؛ همچنین سعدی سفارش میکند که از نامردمان انتظار درک فضیلت و جوانمردی نداشته باشیم، زیرا حتی امور ناخوشایند و کمارزش در نظر آنان از صفات نیک انسانی پسندیدهتر است.



