نبایدت که پریشان شود قواعد ملک

سعدی-قطعه شماره 235
نبایدت که پریشان شود قواعد ملک
نگاه دار دل مردم از پریشانی
چنان که طایفهای در پناه جاه تواند
تو در پناه دعا و نماز ایشانی
معنی بیتهای شعر
نبایدت که پریشان شود قواعد ملک / نگاه دار دل مردم از پریشانی
نباید بگذاری پایهها و نظم حکومت آشفته شود؛ دل مردم را از نگرانی و آشفتگی حفظ کن.
چنان که طایفهای در پناه جاه تواند / تو در پناه دعا و نماز ایشانی
همانگونه که گروهی به پناه مقام و شکوه تو پناه آوردهاند، تو نیز در پناه دعا و نماز آنان باش.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه بر مسئولیت حاکم در حفظ نظم و آرامش جامعه تأکید میکند و پریشانی مردم را نشانه نابسامانی حکومت میداند. او سفارش میکند که فرمانروا با دادگری و تدبیر، دل مردم را از رنج و آشفتگی دور نگه دارد. همانگونه که گروهی از افراد در سایه قدرت و جایگاه حاکم از امنیت برخوردارند، حاکم نیز باید پناه مردم و حامی آسایش آنان باشد. سعدی در نهایت یادآور میشود که دعای خیر و عبادت مردم، سرمایه معنوی و پشتوانه حقیقی حکومت است.
واژگان دشوار
- پریشان: آشفته، نابسامان
- قواعد: پایهها، اصول و قوانین
- مُلک: کشور، سرزمین یا حکومت
- نگاه دار: حفظ کن، نگهداری کن
- طایفه: گروه، جماعت یا قوم
- پناه: حمایت، جای امن
- جاه: مقام و منزلت
- تواند: میتواند
- ایشان: آنان، آن گروه



