سخن به ذکر تو آراستن مراد آن است

سعدی-قطعه شماره 2
سخن به ذکر تو آراستن مراد آن است
که پیش اهل هنر منصبی بود ما را
وگرنه منقبت آفتاب معلوم است
چه حاجت است به مشاطه روی زیبا را
معنی بیتهای شعر
سخن به ذکر تو آراستن مراد آن است / که پیش اهل هنر منصبی بود ما را
مقصود از آراستن سخن با یاد و نام تو این است که نزد اهل هنر و فضیلت، جایگاه و اعتباری برای ما حاصل شود.
وگرنه منقبت آفتاب معلوم است / چه حاجت است به مشاطه روی زیبا را
وگرنه ستایش و بزرگی آفتاب بر همگان آشکار است؛ چهرهٔ زیبا چه نیازی به آرایشگر و تعریف و تمجید دارد؟
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه بیان میکند که ستایش و یادکردن از بزرگان، بیش از آنکه برای افزودن به شأن آنان باشد، برای کسب اعتبار و جایگاه نزد اهل فضل و هنر است. او بزرگی و زیبایی محبوب یا ممدوح را به آفتاب تشبیه میکند که روشنایی و ارزشش آشکار و بینیاز از تعریف است. همانگونه که چهره زیبا به آرایشگر نیاز ندارد، فضیلت و عظمت حقیقی نیز با مدح دیگران کامل نمیشود. این سخن، در عین ستایش ممدوح، فروتنی شاعر و آگاهی او از محدودیت اثر سخن خویش را نشان میدهد.



