غازی ز پی شهادت اندر تک و پوست

سعدی-رباعی شماره 28
غازی ز پی شهادت اندر تک و پوست
وآن را که غم تو کشت فاضلتر از اوست
فردای قیامت این بدان کی ماند
کاین کشته ی دشمن است و آن کشته ی دوست
معنی بیتهای شعر
غازی ز پی شهادت اندر تک و پوست / وآن را که غم تو کشت فاضلتر از اوست
رزمندهای که در راه شهادت تلاش میکند، در فضیلت به پای کسی نمیرسد که اندوه عشق تو او را کشته است؛ زیرا کشتهشدن در راه عشق تو برتر است.
فردای قیامت این بدان کی ماند / کاین کشته ی دشمن است و آن کشته ی دوست
در روز قیامت، این کشتهشده چگونه با آن دیگری برابر باشد؟ زیرا یکی به دست دشمن کشته شده و دیگری به دست دوست.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی، ارزش جانباختن در راه محبوب را بر شهادت در میدان جنگ برتر میداند. غازی با دشمن میجنگد و در راه عقیده کشته میشود، اما عاشقی که از غم عشق جان میبازد، به سبب دلباختگی و اخلاص خویش مقامی والاتر دارد. شاعر با تقابل «کشتهٔ دشمن» و «کشتهٔ دوست» نشان میدهد که مرگ عاشقانه، نتیجهٔ پیوندی عمیق و مقدس با معشوق است. در نگاه سعدی، معیار فضیلت نه تنها نوع مرگ، بلکه انگیزه و مقصدی است که انسان برای آن جان میدهد.



