سلطان باید که خیر درویش

سعدی-مثنوی شماره 36
سلطان باید که خیر درویش
خواهد نه مراد خاطر خویش
تا او به مراد خود شتابد
درویش مراد خود بیابد
معنی بیتهای شعر
سلطان باید که خیر درویش / خواهد نه مراد خاطر خویش
پادشاه باید خیر و صلاح درویش را بخواهد، نه خواسته و منفعت شخصی خود را.
تا او به مراد خود شتابد / درویش مراد خود بیابد
تا پادشاه به مقصود خویش برسد و درویش نیز به خواسته و آرزوی خود دست یابد.
تفسیر کلی
سعدی در این ابیات، وظیفهٔ اصلی سلطان را خیرخواهی برای درویشان و تهیدستان میداند، نه دنبال کردن خواستهها و منافع شخصی خویش. فرمانروا باید چنان بیندیشد که آسایش و کامیابی مردم، بهویژه نیازمندان، بر خواستههای فردی او مقدم باشد. اگر سلطان در پی برآوردن نیاز درویش باشد، هم خود به مقصود حقیقی یعنی رضایت و نیکنامی میرسد و هم درویش به مراد خویش دست مییابد. پیام شعر، تأکید بر عدالت، مردمداری و پیوند سعادت حاکم با خوشبختی رعیت است.



