حریف عمر به سر برده در فسوق و فجور

سعدی-قطعه شماره 83
حریف عمر به سر برده در فسوق و فجور
به وقت مرگ پشیمان همی خورد سوگند
که توبه کردم و دیگر گنه نخواهم کرد
تو خود دگر نتوانی به ریش خویش مخند
مقدمه و فضای کلی
این قطعه با لحنی پندآمیز و انتقادی، فرجام غفلت و گناهکاری در زندگی را به تصویر میکشد. سعدی در این شعر، پشیمانی دیرهنگام انسان در آستانه مرگ و بیاعتباری توبهای را که فرصت عمل به آن باقی نمانده، برجسته میکند. فضای شعر آمیخته با هشدار اخلاقی، طنز تلخ و دعوت به هوشیاری پیش از فرا رسیدن پایان عمر است.
معنی بیتهای شعر
حریف عمر به سر برده در فسوق و فجور / به وقت مرگ پشیمان همی خورد سوگند
کسی که عمر خود را در گناه و فساد گذرانده است، هنگام مرگ پشیمان میشود و سوگند میخورد که توبه کرده است.
که توبه کردم و دیگر گنه نخواهم کرد / تو خود دگر نتوانی به ریش خویش مخند
میگوید توبه کردهام و دیگر گناه نخواهم کرد؛ اما تو خودت را مسخره نکن، زیرا دیگر فرصت و توان جبران گذشته را نداری.



