آدمی فضل بر دگر حیوان

سعدی-قطعه شماره 61
آدمی فضل بر دگر حیوان
به جوانمردی و ادب دارد
گر تو گویی به صورت آدمی ام
هوشمند این سخن عجب دارد
پس تو همتای نقش دیواری
که همین گوش و چشم و لب دارد
معنی بیتهای شعر
آدمی فضل بر دگر حیوان / به جوانمردی و ادب دارد
برتری انسان بر دیگر حیوانات به جوانمردی، بزرگواری و ادب اوست.
گر تو گویی به صورت آدمی ام / هوشمند این سخن عجب دارد
اگر بگویی تنها از نظر ظاهر انسان هستی، خردمند از این سخن شگفتزده میشود.
پس تو همتای نقش دیواری / که همین گوش و چشم و لب دارد
پس در این صورت، تو مانند تصویر روی دیوار هستی که فقط گوش و چشم و لب دارد و از حقیقت انسانیت بیبهره است.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر این است که برتری انسان بر دیگر موجودات نه به ظاهر و صورت، بلکه به جوانمردی، ادب، خرد و اندیشه اوست؛ کسی که تنها چهرهای انسانی دارد اما از عقل و فضایل اخلاقی بیبهره است، تفاوتی با نقش بیجان دیوار ندارد.



