گروهی از سر بیمغز بی خبر گویند

سعدی-قطعه شماره 152
گروهی از سر بیمغز بی خبر گویند
بریده به سرِ بدگوی تا نگوید راز
من این ندانم دانم تامل اولی تر
که ترّه نیست که چون برکنی بروید باز
معنی بیتهای شعر
گروهی از سر بیمغز بی خبر گویند / بریده به سرِ بدگوی تا نگوید راز
گروهی نادان و بیخرد میگویند باید سرِ بدگو را برید تا راز او فاش نشود.
من این ندانم دانم تامل اولی تر / که ترّه نیست که چون برکنی بروید باز
من این سخن را درست نمیدانم و معتقدم تأمل و بردباری بهتر است؛ زیرا انسان مانند تره نیست که اگر آن را از زمین برکنی، دوباره بروید.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه نادانی و خشونت گروهی را نکوهش میکند که برای خاموش کردن بدگویان، به بریدن سر آنان میاندیشند. شاعر در برابر این رفتار، تأمل و خردورزی را راه درست میداند و نشان میدهد که واکنش شتابزده میتواند پیامدهای سنگینی داشته باشد. مصراع پایانی با تشبیهی ساده و طنزآمیز بیان میکند که انسان مانند تره نیست تا با بریدن، دوباره بروید؛ بنابراین جان آدمی را نمیتوان بیارزش و جایگزینپذیر پنداشت. پیام کلی شعر، دعوت به بردباری، اندیشه و پرهیز از خشونت در برخورد با سخن ناخوشایند است.



